Veel leraren herkennen het gevoel: technologie komt de school binnen via beleidsstukken, studiedagen en enthousiaste collega’s. Sommigen zijn direct enthousiast, anderen neutraal en weer anderen zetten de hakken in het zand. Leraren vragen zich af: “Wat betekent dit voor mijn les van morgen?”, “Hoe doe ik dat?” en “Wanneer moet ik dit nog voorbereiden?”. Dit soort vragen blijven vaak onbeantwoord.
Onderzoek laat zien dat dit een structureel patroon is in hoe technologische verandering het onderwijs binnenkomt [1] en dit herhaalt zich nu met kunstmatige intelligentie.
Op 2 juni 2026 stemde de Eerste Kamer in met de Wet herziening wettelijke grondslagen kerndoelen, die digitale geletterdheid een vaste plek geeft in het curriculum van het primair onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs [2]. Daarmee wordt ook AI-geletterdheid vanaf augustus 2027 onderdeel van wat scholen leerlingen moeten meegeven [3].
Voordat de ene tool door de molen is gegaan bij al je collega’s, is er alweer een betere versie, een andere tool met meer features of kom je erachter dat deze tool toch niet strookt met jullie AVG-beleid. Ga je goedbedoeld aan de slag met handleidingen, meetings en de zogeheten ‘’zwarte en witte’’ AI-lijsten, zal het voelen alsof je water naar de zee draagt.
De uitdagingen waar onderwijsprofessionals momenteel voor staan gaan meer over het vermogen om technologie te beoordelen, verantwoord in te zetten en vooral hoe dit te verwerken is in hun dagelijkse lespraktijken.
Dit in combinatie met het feit dat tools en apps zich sneller ontwikkelen dan wij kunnen bijhouden en dat leerlingen door de snelle ontwikkelingen op sociale media technologische veranderingen vaak eerder kennen en gebruiken dan onderwijsprofessionals, maakt dat zij deze technologieën regelmatig zonder of met slechts beperkte begeleiding gebruiken.
AI-geletterdheid gaat over meer dan alleen technologie. Het gaat over professioneel oordeel, kritisch denken, ethiek, verantwoordelijkheid en het vermogen om bewuste keuzes te maken in een steeds digitalere samenleving.
Een uitdaging die iedere school raakt
Hoe zorgen we ervoor dat alle onderwijsprofessionals in Nederland voldoende digitaal en AI-geletterd zijn, terwijl op dit moment nog maar ongeveer een kwart van de leraren de kerndoelen voor digitale geletterdheid actief toepast [4]?
De scholen staan onder druk. Ze werken aan basisvaardigheden, kansengelijkheid, personeelstekorten en curriculumontwikkeling. Juist daarom is AI-geletterdheid geen onderwerp dat er “nog even bij” kan worden gedaan.
Voor schoolleiders ontstaat daarnaast een nieuwe en extra verantwoordelijkheid. Niet alleen omdat AI-geletterdheid onderdeel wordt van het curriculum, maar ook omdat de Europese AI-Act van organisaties vraagt dat medewerkers die met AI-systemen werken beschikken over voldoende AI-geletterdheid [5]. Scholen krijgen daarmee zowel een onderwijskundige als organisatorische opgave.
Wat onderzoek ons leert over AI in het onderwijs
Onderzoek van het Stanford Accelerator for Learning laat zien dat AI het leren van leerlingen kan ondersteunen en prestaties kan verbeteren. Tegelijkertijd benadrukken onderzoekers dat deze effecten alleen duurzaam zijn wanneer leerlingen actief blijven nadenken, oefenen en reflecteren. Zonder die basis bestaat het risico dat AI vaardigheden overneemt die leerlingen juist zelf moeten ontwikkelen [6].
Uit TALIS 2024, de grootste internationale lerarenenquête van de OESO, blijkt daarnaast dat veel leraren zich onvoldoende voorbereid voelen op het gebruik van digitale technologie in de klas, ondanks jaren van digitaliseringsbeleid [7].
De conclusie uit internationaal onderzoek is opvallend consistent: technologie heeft alleen impact wanneer onderwijsprofessionals voldoende tijd, ondersteuning en vertrouwen krijgen om ermee te leren werken. Niet als een losse training of inspiratiesessie, maar als een doorlopend proces waarin leren, experimenteren, samenwerken en reflecteren centraal staan [8].
Dat vraagt om schoolleiders die ruimte creëren voor die ontwikkeling. In roosters, in professionalisering en in de cultuur van het team. Niet door AI neer te zetten als iets wat leraren moeten beheersen, maar als iets wat scholen gezamenlijk leren begrijpen en verantwoord leren toepassen.
Hier bundelen Dé Codeerschool, Microsoft en het onderwijs hun krachten
Samen met Microsoft Nederland werken wij aan een gedeelde ambitie: AI-geletterdheid toegankelijk maken voor iedere leerling en iedere onderwijsprofessional.
Deze uitdaging vraagt om visie, professionalisering, praktijkervaring en duurzame implementatie.
Dé Codeerschool brengt didactische expertise, kennis van het Nederlandse curriculum en een netwerk van specialist-docenten. Microsoft Nederland brengt technologische expertise, internationale inzichten en een sterke betrokkenheid bij AI-geletterdheid als maatschappelijke opgave.
Samen vertalen we die kennis naar de dagelijkse onderwijspraktijk.
Omdat wij geloven dat de manier waarop je technologie gebruikt belangrijker is dan welke technologie je gebruikt, blijven wij onafhankelijk in onze aanpak. We zetten in op de versterking en verrijking van technologie. Technologie is geen vervanging van en we leggen de nadruk op verantwoord gebruik.
Zo hebben we dit schooljaar al ruim 30.000 onderwijsprofessionals geskilled in AI.
Onze aanpak: de docent én de leerling
Geletterdheid groeit alleen wanneer je beide kanten van het klaslokaal versterkt: de onderwijsprofessional en de leerling.
Daarom werken we via een tweesporenaanpak waarin professionalisering en leerlingontwikkeling elkaar versterken.
Kompas in de Klas: voor onderwijsprofessionals
Kompas in de Klas is een professionaliseringsprogramma dat is gebouwd op wat internationaal onderzoek laat zien over effectieve docentprofessionalisering: inhoudsrijk, praktijkgericht, collectief georganiseerd en gericht op meetbare leeruitkomsten.
Het programma is opgebouwd rondom het TPACK-model [9], waarbij technologie, didactiek en vakinhoud met elkaar worden verbonden.
Iedere deelnemer start met een diagnostische nulmeting langs drie dimensies: kennis, houding en gedrag.
Uit onderzoek blijkt namelijk dat de houding van een docent ten opzichte van technologie een sterkere voorspeller is van het daadwerkelijk gebruik dan de kennis of technische vaardigheden alleen [10].
Op basis van het profiel: van scepticus tot trekker, ontvangt iedere deelnemer een persoonlijk leerpad.
Vervolgens doorloopt de deelnemer vier niveaus:
• Bewustwording – Wat is AI en wat betekent dit voor mijn rol als onderwijsprofessional? Inclusief ethiek, bias, privacy en de AI-Act.
• Toepassen – Hoe gebruik ik AI verantwoord bij lesvoorbereiding, toetsing en administratie zonder mijn professionele oordeel uit handen te geven?
• Integreren – Hoe zet ik AI didactisch verantwoord in en voorkom ik afhankelijkheid bij leerlingen?
• Leiderschap – Hoe ontwikkel ik beleid, visie en governance rondom AI-geletterdheid binnen mijn school of bestuur?
Het programma wordt geborgd via persoonlijke certificering, een schoolkeurmerk vanaf 70% deelname en een doorlopende actualiseringscyclus, zodat kennis blijft meegroeien met nieuwe ontwikkelingen.
Dream Space: voor leerlingen
Met Dream Space bieden wij leerlingen kosteloze, inspirerende en verrijkende hands-on leerervaringen waarin zij op een actieve en creatieve manier kennismaken met de technologieën van vandaag en morgen. Vanuit hun eigen nieuwsgierigheid ontdekken zij thema’s zoals kunstmatige intelligentie, programmeren, data en digitale technologie.
Tijdens interactieve workshops, zowel op school als op een Dream Space-locatie, onderzoeken, ontwerpen, experimenteren en bouwen leerlingen aan echte uitdagingen. Hiermee ontwikkelen zij niet alleen digitale en AI-geletterdheid, maar versterken zij ook belangrijke vaardigheden zoals creatief denken, samenwerken en probleemoplossend vermogen.
Dream Space maakt deze leerervaringen kosteloos toegankelijk voor scholen en biedt docenten tegelijkertijd inspiratie en concrete voorbeelden om digitale geletterdheid op een betekenisvolle manier te verbinden aan het bestaande curriculum.
Doe mee
Wilt u meer weten over Kompas in de Klas of onderzoeken wat AI-geletterdheid voor uw school of bestuur betekent? Bezoek www.kompasindeklas.nl of neem contact met ons op via kompasindeklas@codeerschool.nl
Bronnen
[1] Reich, J. (2020). Failure to Disrupt: Why Technology Alone Can’t Transform Education. Cambridge, MA: Harvard University Press.
[2] Eerste Kamer der Staten-Generaal (2 juni 2026). Senaat stemt in met nieuwe kerndoelen onderwijs – Wet herziening wettelijke grondslagen kerndoelen (36.699). eerstekamer.nl
[3] SLO (2025). Kerndoelen Digitale Geletterdheid – domein ‘De gedigitaliseerde wereld’, met AI-geletterdheid; invoering in PO en onderbouw VO vanaf augustus 2027. slo.nl
[4] Kennisnet, PO-Raad & VO-raad (januari 2026). Monitor Digitalisering Onderwijs 2025: ‘Kloof tussen beleid en praktijk’; incl. analyse Expertisepunt Digitale Geletterdheid over toepassing van de kerndoelen. kennisnet.nl
[5] Europese Unie (2024). Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening), artikel 4 – AI-geletterdheid. eur-lex.europa.eu
[6] Stanford Accelerator for Learning – SCALE Initiative (2026). The Evidence Base on AI in K–12: A 2026 Review. scale.stanford.edu
[7] OECD (2025). Results from TALIS 2024 – Teaching and Learning International Survey. OECD Publishing, Parijs. oecd.org
[8] Darling-Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2017). Effective Teacher Professional Development. Palo Alto, CA: Learning Policy Institute. learningpolicyinstitute.org
[9] Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological Pedagogical Content Knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054.
[10] Tondeur, J., Van Braak, J., Ertmer, P. A., & Ottenbreit-Leftwich, A. (2017). Understanding the relationship between teachers’ pedagogical beliefs and technology use. ETR&D, 65(3), 555–575. Aanvullend: UNESCO (2024), AI Competency Framework for Teachers.
