Stel je een studiemiddag voor. Op tafel ligt één stelling: “Leerlingen leren zelf beoordelen of een online bron betrouwbaar is.” Iedereen knikt. Dan komt de vervolgvraag: vanaf welke groep, en bij welk vak? De leerkracht van groep 7 vindt het iets voor de brugklas. De leerkracht van groep 3 doet het al, als de klas bespreekt of een filmpje echt kan zijn. De ICT-coördinator dacht dat het bij de lessen mediawijsheid hoorde.
Het team is het eens over het wat, en verschilt over bijna al het andere. Dat is geen teken dat het misgaat. Het is het gesprek dat op veel scholen nooit gevoerd wordt, en precies het gesprek waarmee een gedragen visie op digitale geletterdheid begint. Het visiespel van de SLO is gemaakt om dat gesprek op gang te brengen. In deze blog lees je wat het spel is, hoe een sessie verloopt en hoe je van de uitkomst naar beleid komt.
Waarom een visie op digitale geletterdheid nodig is
De nieuwe kerndoelen beschrijven wat leerlingen moeten leren. Hoe je dat organiseert, laten ze aan jou. De SLO schrijft het letterlijk: “Hoe de school invulling geeft aan het onderwijsaanbod, pedagogiek en didactiek is aan de school zelf.” Op dezelfde pagina: “De kerndoelen laten ruimte voor de eigen schoolvisie” [1].
Die ruimte is een kans, maar alleen als je hem zelf invult. Kies je geen richting, dan kiest de methode die je aanschaft, of de leerkracht die er toevallig het meest mee heeft.
De Inspectie van het Onderwijs zag dat al in haar peiling aan het einde van het basisonderwijs. Scholen doen veel aan digitale geletterdheid, “maar ze doen dat nog niet altijd op basis van een gezamenlijke visie op bestuurs- of schoolniveau en volgens een gestructureerde aanpak” [2]. De meting is uit 2022 en verscheen in 2024. Het is de meest recente peiling over digitale geletterdheid in het primair onderwijs.
Een visie is geen tekst voor in het schoolplan, maar het antwoord op de vraag waarom je doet wat je doet. Dat antwoord heb je nodig bij elke keuze die volgt: welke doelen je per bouw stelt, welke materialen je gebruikt, wie de lessen geeft en hoe je ziet of het werkt.
Wat is het SLO Visiespel?
Het visiespel digitale geletterdheid is ontwikkeld door de SLO, het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Het helpt een schoolteam om samen tot een visie te komen, en maakt daarbij de overeenkomsten en verschillen in visie binnen het team zichtbaar [3].
Het spel zit in een doos op A3-formaat, met een speelbord, titelkaarten, vraagkaarten en een set stellingen per onderdeel van het curriculum [3]. Er is een versie voor het primair onderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs, en een aparte versie voor het voortgezet onderwijs [3] [4].
Het spinnenweb als basis
Het spel is gebouwd op het curriculaire spinnenweb van de SLO. Dat model verdeelt een curriculum in tien onderdelen, elk met een eigen vraag [5]:
| Onderdeel | De vraag erachter |
| Visie | Waartoe leren zij? |
| Leerdoelen | Waarheen leren zij? |
| Leerinhoud | Wat leren zij? |
| Leeractiviteiten | Hoe leren zij? |
| Rol van de leraar | Wat is de rol van de leraar bij hun leren? |
| Bronnen en materialen | Waarmee leren zij? |
| Groeperingsvormen | Met wie leren zij? |
| Leeromgeving | Waar leren zij? |
| Tijd | Wanneer leren zij? |
| Toetsing | Hoe wordt hun leren getoetst? |
De visie staat in het midden, en alle andere draden zijn eraan vastgeknoopt. De SLO kiest dat beeld bewust: het web is enigszins flexibel, maar dreigt te scheuren als je eenzijdig aan één draad trekt zonder dat de rest meebeweegt [5].
Een voorbeeld. Kiest een school eerst een methode en pas daarna een visie, dan trekt ze aan de draad bronnen en materialen. De vragen over tijd, toetsing en de rol van de leraar blijven open, en komen later terug als losse problemen. Het visiespel draait die volgorde om: eerst het waartoe, daarna de rest.
Hoe verloopt een sessie met het visiespel?
De SLO beschrijft op haar pagina’s geen vaste spelregels of speelduur. Een basisschool in Rossum vertelde in 2023 hoe het bij hen verliep, en dat geeft een goed beeld [6]:
- Stellingen in kleine groepen. Het team bespreekt in groepjes de stellingen bij de negen onderdelen rond de visie, zoals doelen, leerinhoud en toetsing.
- Wisselende samenstelling. De groepjes wisselen steeds van samenstelling en maken telkens keuzes. Zo bouwt het hele team samen de input op.
- Een conceptvisie. Een projectgroep schrijft op basis van die keuzes een conceptvisie.
- Terug naar het team. Het hele team bespreekt het concept, zodat iedereen zich in de visie herkent.
De school noemt het resultaat “een kompas op het gebied van digitale geletterdheid”. Ze noemt nog iets dat opvalt: de externe begeleiding was waardevol, omdat teamleden zich daardoor op de inhoud konden richten en de juiste vragen het denkproces gaande hielden [6].
Dat sluit aan bij hoe het spel bedoeld is. Het Expertisepunt digitale geletterdheid beschrijft het als een spel dat begeleiders, die ervoor getraind zijn, met een schoolteam spelen [7].
Twee dingen om te weten voordat je begint
Je kunt het spel niet los bestellen
Het visiespel is niet te downloaden en niet te koop. De SLO reikt het uit aan deelnemers van een masterclass voor begeleiders van schoolteams [3]. Op het moment van schrijven staat er geen nieuwe masterclass gepland, al kun je je wel op een wachtlijst laten zetten [3]. Wil je het spel inzetten, dan werk je dus met iemand die de masterclass heeft gevolgd.
Het spel is ouder dan de kerndoelen
Het visiespel werd al gespeeld voordat de definitieve conceptkerndoelen in juli 2025 verschenen. Die kerndoelen werken met drie domeinen: praktische kennis en vaardigheden, ontwerpen en maken, en de gedigitaliseerde wereld [1]. Daarvoor werkten veel scholen met vier: praktische ICT-vaardigheden, digitale informatievaardigheden, mediawijsheid en computational thinking [8].
Dat hoeft je niet tegen te houden. De SLO zegt zelf dat het voor onderwijs in digitale geletterdheid “niet van belang is volgens welk model je inhouden of doelen indeelt” [8]. Een visie gaat over het waartoe, en dat verandert niet door een nieuwe indeling. Leg de uitkomst van het spel wel naast de drie domeinen zodra je naar doelen en een leerlijn gaat. Dan zie je meteen of er een domein buiten beeld is gebleven.
Van visie naar beleid
Met een visie ben je er nog niet. Kennisnet beschrijft visievorming in vier stappen: begin bij de waarden van de school, breng de huidige situatie in kaart, voer het gesprek over wat je wilt behouden of veranderen, en maak het daarna concreet in keuzes over leermiddelen, curriculum en de inspraak van leerlingen [9]. Bij die laatste stap noemt Kennisnet het visiespel als hulpmiddel om de visie concreet te maken [9].
Daarna volgt het werk dat de visie zichtbaar maakt in de klas:
- Doelen per bouw of leerjaar, afgeleid van de kerndoelen en gekleurd door je visie.
- Een doorlopende leerlijn, zodat groep 1 tot en met 8 op elkaar aansluit.
- Professionalisering, want een visie die het team niet kan uitvoeren, blijft op papier staan.
- Borging, zodat de aanpak blijft staan als de trekker vertrekt.
Die stappen vormen samen het traject visie, beleid en implementatie: van de opstartfase, waarin de visie ontstaat, via ontwerp en implementatie naar verankering.
Blijft de vraag wanneer je begint. De kerndoelen gelden vanaf 1 augustus 2027, het begin van volgend schooljaar. Een volledig traject, van visie tot borging, kan tot twee jaar duren. Wie nu met het gesprek begint, heeft de ruimte om de rest rustig op te bouwen.
Voor besturen: één richting, meerdere scholen
Binnen een stichting speelt nog een laag. Vormt elke school een eigen visie zonder bovenschoolse kaders, dan ontstaan er grote verschillen tussen scholen, dubbel werk en initiatieven die niet op elkaar aansluiten. Het is niet voor niets dat de Inspectie het heeft over een gezamenlijke visie “op bestuurs- of schoolniveau” [2].
Een werkbare verdeling: het bestuur legt vast waarom digitale geletterdheid er binnen de stichting toe doet, en elke school vult het spinnenweb daaronder in voor de eigen leerlingen. Zo houdt elke school ruimte voor eigen accenten, zonder dat de stichting uit elkaar groeit. Meer over bovenschoolse regie lees je op de pagina voor besturen en stichtingen.
Begin bij het waartoe
De studiemiddag uit het begin van deze blog eindigt niet met één antwoord. Wel met de vraag die ertoe doet: waartoe leren onze leerlingen dit eigenlijk? Dat antwoord is het vertrekpunt voor de doelen, de leerlijn en de keuzes voor je team. Het blijft werk, maar het is geen zoektocht meer.
Wil je weten hoe jouw school tot een gedragen visie komt, en hoe die uitgroeit tot beleid en een leerlijn? Bekijk het traject visie, beleid en implementatie en plan een vrijblijvend adviesgesprek.
Bronnen
[1] SLO (juli 2025). Definitieve conceptkerndoelen digitale geletterdheid, inclusief toelichtingsdocument. SLO, Enschede. slo.nl
[2] Inspectie van het Onderwijs (15 maart 2024). Peil.Digitale geletterdheid einde basisonderwijs 2021-2022. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. onderwijsinspectie.nl
[3] SLO (14 oktober 2025). Aan de slag: visievorming digitale geletterdheid (primair onderwijs). SLO, Enschede. slo.nl
[4] SLO (17 juni 2025). Digitale geletterdheid in de onderwijspraktijk: visievorming (voortgezet onderwijs). SLO, Enschede. slo.nl
[5] SLO (7 april 2025). Het curriculaire spinnenweb: het leerplan. SLO, Enschede. slo.nl
[6] Nijhuis, T. (12 juni 2023). Aandacht voor visie bij digitale geletterdheid. SLO, Enschede. slo.nl
[7] Expertisepunt digitale geletterdheid (11 februari 2026). Visiespel digitale geletterdheid. expertisepuntdigitalegeletterdheid.nl
[8] SLO (6 januari 2026). Vier of drie domeinen? SLO, Enschede. slo.nl
[9] Lok, M. (12 september 2025, gewijzigd 19 maart 2026). Visie ontwikkelen voor digitale geletterdheid. Kennisnet. kennisnet.nl
