Stel je een woensdagmiddag voor in de teamkamer van een basisschool. De werkgroep digitale geletterdheid heeft alles wat er al gebeurt op post-its aan de muur geplakt. Groep 3 oefent met inloggen op de Chromebook. In groep 5 programmeren leerlingen zonder computer: ze sturen elkaar met pijlen op kaartjes door een doolhof. Ondertussen maakt groep 7 een quiz over nepnieuws, en groep 8 programmeert een stappenteller op een micro:bit, een klein computerbordje dat leerlingen zelf kunnen programmeren. Elke les is goed, maar zodra iemand vraagt welke les op welke voortbouwt, en hoe dit samen één leerlijn voor digitale geletterdheid wordt, valt er een stilte.
Die stilte is geen probleem. Het is het begin van een leerlijn. Alles wat aan die muur hangt, is bruikbaar materiaal. Wat nog ontbreekt, is de volgorde en de samenhang. In deze blog lees je wat er in een leerlijn digitale geletterdheid hoort, hoe je die stap voor stap opbouwt en waar een methode in dat geheel past.
Wat is een leerlijn, en wat is het niet?
Volgens de SLO laten leerlijnen “zien hoe je aan de kerndoelen kunt werken in de tussenliggende leerjaren” [1]. Een leerlijn is dus een beredeneerde opbouw: van eenvoudig naar complex, en van het eerste naar het laatste leerjaar. [1]. In de praktijk lopen drie begrippen vaak door elkaar. Even op een rij:
- Het curriculum is het geheel: alles wat jouw school leerlingen wil leren, over alle vakken en leerjaren heen.
- De leerlijn is de opbouw binnen één leergebied, van het eerste tot het laatste leerjaar.
- De methode is het materiaal waarmee je die opbouw helemaal of gedeeltelijk vult.
Je curriculum digitale geletterdheid bestaat dus uit meer dan een leerlijn. Zonder leerlijn blijft het wel een verzameling losse lessen.
Dat onderscheid doet ertoe, want op veel scholen ontbreekt juist de middelste laag. De Inspectie van het Onderwijs zag dat in 2022, toen ze de digitale geletterdheid aan het einde van de basisschool peilde. Scholen deden al veel: op ongeveer de helft was digitale geletterdheid verweven in andere vakken. Op een derde ging het volgens leerlingen vooral om losse activiteiten. Wat vaak ontbrak, was de lijn erdoorheen. Het gebeurde volgens de Inspectie “lang niet altijd op basis van een gezamenlijke visie en volgens een gestructureerde aanpak” [2]. Schoolleiders herkenden dat zelf ook: de helft gaf aan een doorlopende leerlijn te willen maken [2].
Wat hoort erin: de inhoud
De inhoud van je leerlijn volgt uit de nieuwe kerndoelen digitale geletterdheid, die op 1 augustus 2027 ingaan. Ze zijn ingedeeld in drie domeinen met samen negen onderdelen [3]:
| Domein | Onderdelen |
|---|---|
| Praktische kennis en vaardigheden | Digitale systemen, digitale media en informatie, data, AI |
| Ontwerpen en maken | Creëren met digitale technologie, programmeren |
| De gedigitaliseerde wereld | Veiligheid en privacy, jezelf en de ander, samenleving en wereld |
Wat elk domein precies inhoudt, lees je op onze pagina over de kerndoelen digitale geletterdheid. Voor je leerlijn is vooral de samenhang tussen de domeinen belangrijk. Praktische kennis en vaardigheden is de basis, ontwerpen en maken bouwt daarop voort, en de gedigitaliseerde wereld geeft er betekenis aan.
Werkt je school nog met de oude indeling in vier domeinen, met onder meer mediawijsheid en computational thinking? Dan hoef je niet opnieuw te beginnen. De SLO schrijft zelf dat het voor onderwijs in digitale geletterdheid niet uitmaakt volgens welk model je inhouden of doelen indeelt [4]. Wat je al hebt, neem je mee. Let wel op onderdelen die nu nadrukkelijker in beeld zijn, zoals AI. Dat is een eigen onderdeel van het eerste domein geworden, met als kerndoeltekst “De leerling verkent AI” [3].
Vier vragen die elke leerlijn beantwoordt
Een lijst met onderwerpen is nog geen leerlijn. Een bruikbare leerlijn beantwoordt per onderdeel vier vragen:
- Wat leren leerlingen, in doelen die je in de klas kunt herkennen?
- Wanneer komt het aan bod, en wat bouwt waarop voort?
- Waar en waarmee: in welk vak of moment, en met welk materiaal?
- Hoe weet je dat het gelukt is: waaraan zie je dat leerlingen het beheersen?
De eerste drie vragen maken je leerlijn compleet. De vierde zorgt dat je leerlijn blijft leven.
Een leerlijn digitale geletterdheid opbouwen in zes stappen
1. Breng in kaart wat er al gebeurt
Begin niet bij een leeg vel, maar bij die muur met post-its. Verzamel per groep of leerjaar welke lessen, projecten en methodes er al zijn. De SLO geeft hetzelfde advies: “Bepaal waar je al voldoet en waar je nog aan moet werken” [5]. Kijk daarbij ook naar je team, want een leerlijn werkt alleen als leerkrachten de lessen met vertrouwen kunnen geven. Met onze gratis nulmeting zie je waar de digitale vaardigheden van je team nu staan.
2. Leg het naast de inhoudslijnen van de SLO
De SLO heeft in september 2026 nieuwe inhoudslijnen voor digitale geletterdheid gepubliceerd, gebaseerd op de nieuwe kerndoelen [6]. Ze volgen de drie domeinen en beschrijven per onderdeel welke inhouden aan bod kunnen komen, verdeeld over vier fases. Fase 1, 2 en 3 horen bij het primair onderwijs en komen ongeveer overeen met onderbouw, middenbouw en bovenbouw. Fase 4 is de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Zo wordt de doorgaande lijn tussen beide sectoren zichtbaar.
Twee dingen om te weten. De fases zijn geen vaste indeling naar leerjaren, en de inhoudslijnen zijn uitdrukkelijk geen kant-en-klare leerlijn [6]. Ze zijn een kader. Gebruik ze als checklist: leg je inventarisatie ernaast en markeer welke onderdelen goed gevuld zijn en welke nog dun bezet.
3. Verdeel de inhoud over de leerjaren
Nu komt de volgorde. Een goed onderdeel komt meerdere keren terug, en elke keer gaat het een stap verder. Zo ziet dat er voor AI uit, vrij weergegeven op basis van de inhoudslijnen van de SLO [6]:
| Fase | Wat leerlingen verkennen |
|---|---|
| Fase 1, onderbouw | AI herkennen in hun eigen omgeving, zoals een spraakassistent, en ontdekken dat mensen die systemen bedenken |
| Fase 2, middenbouw | Begrijpen dat AI niet zelf denkt maar werkt met voorbeelden en data, en dat antwoorden niet altijd kloppen |
| Fase 3, bovenbouw | Het verschil zien tussen software met vaste regels en AI die werkt met data, kennismaken met het begrip bias en AI-uitkomsten kritisch bekijken |
| Fase 4, onderbouw voortgezet onderwijs | Onderzoeken wat een AI-toepassing doet en wat de gevolgen zijn, en zelf experimenteren met het trainen van een AI-systeem |
Zo’n tabel maak je voor elk van de negen onderdelen. Je hoeft niet alles even zwaar te maken. Kies per fase welke onderdelen centraal staan, zolang elk onderdeel aan het einde van de rit voldoende aan bod is gekomen.
4. Kies waar het landt: eigen uur of verweven
De kerndoelen beschrijven wat leerlingen moeten leren, niet hoe je dat organiseert. De SLO schrijft letterlijk: “Hoe de school invulling geeft aan het onderwijsaanbod, pedagogiek en didactiek is aan de school zelf” [3]. Een eigen uur in het rooster voldoet dus, en verweven in bestaande vakken ook. De SLO wijst er wel op dat andere leergebieden “diverse mogelijkheden” bieden om inhouden van digitale geletterdheid aan de orde te stellen [3].
Wij adviseren scholen meestal om te verweven waar het past. Het rooster zit vol, en een vaardigheid die leerlingen in een echte opdracht gebruiken, beklijft beter. Een klassieke muurkrant over de Grieken en Romeinen wordt dan een digitale presentatie over datzelfde onderwerp. Zoekopdrachten oefen je bij geschiedenis, met data werk je bij rekenen.
Het verschil tussen de sectoren zit in de richting. In het primair onderwijs is de uitdaging vooral verticaal: acht jaargangen op één lijn krijgen, zodat leerlingen niets dubbel doen en geen stap missen. In het voortgezet onderwijs is ze vooral horizontaal: welk vak neemt welk onderdeel voor zijn rekening? Zonder die afspraak leert de ene leerling bij drie vakken bronnen beoordelen en de andere bij geen enkel vak.
5. Kies je materiaal en je methode
Pas nu komt de methode in beeld, en dat is bewust. Een methode digitale geletterdheid is gereedschap voor je leerlijn, geen vervanging ervan. Wie eerst een methode kiest en daarna de leerlijn, laat de volgorde over aan de uitgever. Wie eerst de leerlijn heeft, kan gericht kiezen.
Vragen die je een methode kunt stellen:
- Dekt de methode alle negen onderdelen, of een deel ervan?
- Sluit de opbouw aan op de volgorde die jullie hebben gekozen?
- Kun je losse lessen inzetten binnen andere vakken?
- Past de methode bij wat je team nu kan, en wat is er nodig om ermee te werken?
Een methode die een deel dekt, is geen probleem, zolang je weet welk deel en waar de rest vandaan komt. Twijfel je tussen methodes voor het primair onderwijs? In Welke methode past het best bij jouw basisschool? zetten we er vijf naast elkaar.
6. Borg en stel bij
Een leerlijn is nooit af. Spreek drie dingen af: wie de leerlijn bewaakt, hoe je per fase zichtbaar maakt wat leerlingen beheersen, en wanneer je de leerlijn evalueert. Een vast moment aan het einde van het schooljaar werkt goed, omdat je dan de ervaringen van alle groepen of leerjaren tegelijk ophaalt. Wat niet werkte, pas je aan voor het volgende jaar. Wat goed werkte, leg je vast, zodat het niet afhangt van één collega.
De landelijke leerlijn: een aanvulling, geen startsein
De SLO werkt sinds 2026 ook aan een landelijke leerlijn voor digitale geletterdheid. De conceptversie wordt in april 2027 aan het onderwijsveld voorgelegd [7]. Een definitieve versie volgt dus pas rond de start van volgend schooljaar, als de kerndoelen al gelden. Die leerlijn wordt bovendien geen voorschrift. De SLO schrijft zelf over haar leerlijnen: “Ze hebben geen wettelijke status en zijn geen vast lesprogramma” [1].
Voor je planning betekent dat: je bouwt je leerlijn op de kerndoelen en de inhoudslijnen, want die liggen er nu. Hoe eerder je leerlijn staat, hoe meer tijd je team heeft om ermee te oefenen en bij te stellen. Verschijnt de landelijke leerlijn, dan gebruik je die als extra controle op wat je al hebt.
Zelf aan de slag, of samen?
Wil je zelf beginnen? Download dan onze gratis vaardighedenkaart. Die helpt je stap voor stap een heldere en uitvoerbare doorlopende leerlijn op te zetten.
Wil je de leerlijn liever samen ontwikkelen? Dan ontwikkelen wij die met input van jouw team, verweven in de thema’s, methodes en materialen die jullie al gebruiken. Je krijgt er een kwaliteitskaart bij waarmee je de leerlijn borgt en aantoonbaar aan de kerndoelen werkt.
Beide vind je op onze pagina over de leerlijn digitale geletterdheid.
Bronnen
[1] SLO (15 januari 2025). Vragen over leerlijnen. SLO, Amersfoort. slo.nl
[2] Inspectie van het Onderwijs (15 maart 2024). Peil.Digitale geletterdheid einde basisonderwijs 2021-2022. Inspectie van het Onderwijs, Utrecht. onderwijsinspectie.nl
[3] SLO (juli 2025). Definitieve conceptkerndoelen digitale geletterdheid, inclusief toelichtingsdocument. SLO, Amersfoort. slo.nl
[4] SLO (6 januari 2026). Van vier naar drie domeinen. SLO, Amersfoort. slo.nl
[5] SLO (3 november 2025). Hoe bereid jij je voor? Een doordacht curriculum. SLO, Amersfoort. doordachtcurriculum.slo.nl
[6] SLO (september 2026). Inhoudslijnen primair onderwijs en onderbouw voortgezet onderwijs, digitale geletterdheid, versie 1.0. SLO, Amersfoort. slo.nl
[7] SLO (8 september 2026). Ontwikkeling leerlijnen. SLO, Amersfoort. slo.nl
